Artan Maliyetler ve Yapısal Sorunlar Üretimi Tehdit Ediyor

Antalya Tarımı Alarm Veriyor: Artan Maliyetler ve Yapısal Sorunlar Üretimi Tehdit Ediyor

Türkiye’nin tarımsal üretiminde stratejik bir yere sahip olan Antalya’da, son yıllarda derinleşen yapısal sorunlar ve hızla artan maliyetler, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini ciddi biçimde tehdit etmektedir. Örtü altı (sera) üretiminin yaklaşık yüzde 40’ını tek başına karşılayan kentte, yıllık 6–7 milyon ton seviyesindeki yaş sebze ve meyve üretimine rağmen üreticiler giderek artan bir ekonomik baskı altında faaliyet göstermektedir.

Anahtar Parti Antalya Tarım Politikaları Başkanlığı tarafından yapılan değerlendirmede, özellikle son üç yılda tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan sert artışların üreticiyi zor durumda bıraktığına dikkat çekilmiştir. Gübre fiyatlarının yüzde 200’ün üzerinde arttığı, mazotun üretim maliyetlerindeki payının yüzde 25-30 seviyelerine ulaştığı ve sera üretiminde kullanılan enerji maliyetlerinin yüzde 150’ye varan oranlarda yükseldiği belirtilmiştir. Bu durumun, satış fiyatlarının aynı ölçüde artmaması nedeniyle çiftçilerin ciddi gelir kayıpları yaşamasına neden olduğu ifade edilmiştir.

Açıklamada, su kaynaklarındaki azalma da önemli bir risk unsuru olarak öne çıkarılmıştır. Antalya’da yer altı su seviyelerinin her yıl ortalama 1–2 metre düştüğü, sulama maliyetlerinin arttığı ve suya erişimin zorlaştığı belirtilerek, bu durumun tarımsal üretimin geleceği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulanmıştır.

Tarım arazilerinin korunamaması da dikkat çekilen bir diğer önemli sorun olmuştur. Son 10 yılda özellikle kıyı ovalarında verimli tarım arazilerinin imar baskısı nedeniyle kaybedildiği, bu sürecin uzun vadede gıda güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığı ifade edilmiştir.

Pazarlama sistemine ilişkin sorunlara da değinilen açıklamada, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının bazı ürünlerde yüzde 300’e kadar çıktığı belirtilmiştir. Tarlada düşük fiyatla satılan ürünlerin tüketiciye çok daha yüksek fiyatlarla ulaşmasının, mevcut sistemin sağlıklı ve sürdürülebilir olmadığını gösterdiği vurgulanmıştır.

İhracat tarafında ise pazar bağımlılığı, pestisit kalıntısı gerekçesiyle yaşanan geri dönüşler, artan lojistik maliyetleri ve döviz kurunun üretici lehine yeterince yansımaması gibi sorunların sektörde kırılganlık yarattığı ifade edilmiştir. Antalya’nın yıllık 1,5–2 milyar dolarlık yaş sebze ve meyve ihracat hacmine rağmen bu risklerin üretici ve ihracatçıyı zor durumda bıraktığı belirtilmiştir.

Ayrıca kayıt dışı üretim sorununun da altı çizilerek, tapu problemi bulunan arazilerde üretim yapan çiftçilerin ÇKS kaydı oluşturamadığı ve bu nedenle devlet desteklerinden faydalanamadığı ifade edilmiştir. Bu durumun hem üreticiyi mağdur ettiği hem de tarım politikalarının etkin uygulanmasını zorlaştırdığına dikkat çekilmiştir.

Anahtar Parti Antalya Tarım Politikaları Başkanlığı, tarımın yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir milli güvenlik meselesi olduğuna vurgu yaparak çözüm önerilerini de kamuoyuyla paylaşmıştır. Buna göre; girdi maliyetlerini düşürecek güçlü ve denetlenebilir kooperatifçilik sisteminin hayata geçirilmesi, planlı ve sürdürülebilir üretim modeline geçilmesi, modern sulama yatırımlarının hızlandırılması ve tarım arazilerini koruyacak kararlı yasal düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Bunun yanı sıra ihracatta pazar çeşitliliğinin artırılması, lojistik desteklerin güçlendirilmesi ve Antalya’da tarımsal sanayinin geliştirilerek katma değerli ürün ihracatının teşvik edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Tarım politikalarının merkezden değil, doğrudan üreticiyle birlikte yerelde şekillendirilmesi gerektiği de vurgulanmıştır.

Açıklamada, gerekli adımların atılmaması halinde üretimde yaşanan daralmanın ilerleyen süreçte daha büyük bir gıda krizine dönüşebileceği uyarısında bulunulmuş ve tüm yetkililer Antalya tarımının sorunlarına çözüm üretmek üzere sorumluluk almaya davet edilmiştir